Waarin uit prikkelgevoeligheid zich bij autisme?

Hyper- en hypogevoeligheid (over-en onderprikkeling) komt vaak voor bij mensen met autisme. Wie hypergevoelig is voor prikkels, reageert ‘overdreven’ op ‘gewone’ zintuiglijke prikkels. Hypogevoelig wil zeggen dat je niet of weinig reageert op prikkels. Bij hypogevoeligheid voor pijn loopt iemand rond met een pijn, gebroken arm of koorts. Onze zoon is hypogevoelig voor pijn. Laatst was hij flink verkouden. Ondanks dat het snot uit neus en ogen liep en flink hoestte wilde hij perse zijn gebruikelijke dagprogramma volgen. Dat stonden wij toe en verder niet meer dan dat. Aan het einde van de dag zei hij: “moe, moe, moe”. Het kostte ons wat overredingskracht om hem een uur eerder naar bed te laten gaan.  We dachten dat het op deze manier wel kon. Maar bij het tandenpoetsen begon hij ineens enorm te klappertanden en zijn hele lichaam trilde. Hij kon niet aangeven waarom dit zo was, dat is dat het eerste dat je wil weten, maar dat kon hij natuurlijk niet aangeven, veel te moeilijk. Ik zei tegen hem: “Ik doe sokken aan want je hebt het koud en we gaan gauw tandenpoetsen”. In bed trilde hij nog steeds maar al gauw werd het minder. Wij dachten dat we zijn energieniveau goed in de gaten hadden gehouden, maar het was allemaal toch iets teveel voor hem geweest.

Hypo- en hypergevoeligheid kan de verschillende zintuigen treffen. Het is ook mogelijk dat hyper- en hypogevoeligheid elkaar afwisselen en dat die fluctuatie bovendien op één enkel zintuig betrekking heeft. Hypergevoeligheid kan tot twee verschillende soorten ervaringen leiden: verwarring veroorzaakt door bepaalde zintuiglijke prikkels; fascinatie voor bepaalde prikkels. In sommige gevallen is verwarring als gevolg van hypergevoeligheid zelfs veel te zacht uitgedrukt. Een deuntje fluiten kan door iemand met autisme bijvoorbeeld als pijnlijk worden ervaren. Het valt dan ook makkelijk te begrijpen dat hypergevoeligheid aanleiding kan geven tot woedeaanvallen of zeer angstige reacties. Hypergevoeligheid en hypogevoeligheid kunnen alle zintuigen treffen en verschillen van persoon tot persoon. Enkele voorbeelden van gedragingen die wijzen op bepaalde zintuiglijke gevoeligheden:

 

hypogevoelig

Onze zoon kan er bijvoorbeeld niet goed tegen dat mensen door elkaar heen praten en wil niet springen omdat hij bang is dat zijn voeten de grond niet meer raken (gehoor en tastzin), daarin is hij hypergevoelig. Hij geeft zelden aan dat hij dorst heeft (proprioceptie) en daarin is hij dus hypogevoelig. Hij eet alles wat hij op zijn bord krijgt, lijkt hypogevoelig qua smaak, maar is zeer gevoelig voor pittig eten dat op zijn huid terecht komt, bijvoorbeeld chilipoeder (tastzin). Het is best een puzzel om voor hem uit te vinden hoe de prikkelgevoeligheid van onze zoon in elkaar zit. Het geeft ons inzicht en we kunnen er rekening mee houden. Er zijn helaas geen remedies om prikkelgevoeligheid te veranderen. Hooguit dat je een soort keuze maakt samen met hem in welke gevallen hij ‘het er voor over heeft’ om overprikkeld te raken. Bij onderprikkeling is waakzaamheid van de omgeving nodig, je wilt tenslotte niet dat  je kind zich aan warm water brandt of rond blijft lopen met pijn. Soms kan een kind leren dat in bepaalde situaties een kraan te heet is, maar pijnprikkels voelen is moeilijk aan te leren.

Literatuur: //www.participate-autisme.be/go/nl/autisme-begrijpen/leven-met-autisme/zintuiglijke-problemen/hypergevoelig-en-hypogevoelig.cfm#sthash.7521YCvU.dpuf

Advertenties

Geplaatst in Blog

Permalink 2 reacties

2 Reacties op “Waarin uit prikkelgevoeligheid zich bij autisme?

  1. Whitney

    Beste Barbara,
    Ik weet niet of ik aan het goede adres ben, maar ik ben op zoek naar iemand lang op de wachtlijst staat voor een behandeling/afspraak bij de ggz. Het is voor een reportage. Misschien kun jij me daarbij helpen. Ik hoor graag van je. whitney.janssen@rtl.nl

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

Fonds Psychische Gezondheid

Nederlands Vereniging voor Autisme

Blog statistieken

  • 12,691 hits

Volg me op Twitter

%d bloggers liken dit: